Caritas Congo dringt aan op actie voor crisissen in het oosten en westen van het land

Edouard Makimba deed zijn priesterstudies in Kalemie (provincie Tanganyika) en Lubumbashi (provincie Haut-Katanga). In augustus 1997 werd hij tot priester gewijd in het bisdom Kongolo (Tanganyika). Hij werkte in het Congolese onderwijs en bij het Bureau Diocésain de Développement (BDD). Dankzij studies in Frankrijk behaalde hij twee masterdiploma’s, één rond lokale ontwikkeling en één rond internationale samenwerking. Eind 2011 keerde Edouard vanuit Frankrijk naar Congo. Tien jaar lang leidde hij in zijn bisdom Caritas Kongolo. Op 13 juli 2023 kreeg hij de leiding bij Caritas Congo.

“Via Caritas Congo zet de Congolese katholieke Kerk zich in voor de kwetsbare bevolking in elk van de 48 bisdommen van het land”, vertelt Edouard Makimba. “We coördineren acties, bepleiten dossiers, versterken de capaciteit in de bisdommen, mobiliseren middelen en volgen projecten op. Hierbij richten we ons op noodhulp, volksgezondheid en duurzame ontwikkeling. 40% van de gezondheidszorg in Congo wordt georganiseerd via de Kerk. Op het vlak van ontwikkeling zijn we bijvoorbeeld bezig rond scholen, landbouw en leiderschap bij vrouwen en jongeren.”

Bij Caritas Congo zijn er circa 70 werknemers en een tiental vrijwillig(st)ers. De organisatie beheert een stuk of tien grote projecten. “Ons budget was in 2023 goed voor 22 miljoen dollar maar als we naar alle Caritassen in heel ons land kijken, dan praten we over honderden projecten en 250 tot 300 miljoen dollar die wordt ingezet ten bate van de bevolking. Sommige plaatselijke Caritassen zijn erg sterk, bijvoorbeeld die in Goma, Bukavu en Mbuji-Mayi. We werken met de Caritasstructuren in de bisdommen samen en met onze internationale partners, waaronder Caritas International België.

In België weten we redelijk goed dat het oosten van Congo al vele jaren met ernstige onveiligheid te kampen heeft. Maar de grote crisis in Kwamouth, een gebied in de provincie Mai-Ndombe en niet erg ver van de hoofdstad Kinshasa, is zo goed als onbekend.

Het grondconflict tussen de Teke en de Yaka, twee bevolkingsgroepen in Kwamouth, liep in juni 2022 uit de hand. Het geweld en de zo ontstane humanitaire noodsituatie troffen circa 2 miljoen mensen, schat Makimba. “Deze crisis is vergeten en verwaarloosd. Het gaat om een serieuze crisis maar haast niemand houdt zich ermee bezig. Het geweld in Kwamouth deed velen vluchten naar Kwilu, Kwango en zelfs Kinshasa. Wij pleiten voor meer aandacht voor deze kwestie en voor sensibilisering van buitenlandse diplomaten. We lanceerden een oproep voor financiële middelen om de getroffen bevolking beter te kunnen helpen. De humanitaire gevolgen van deze crisis zijn vergelijkbaar met die van de trieste gebeurtenissen in het oosten van het land.”

De internationale gemeenschap is veel beter vertrouwd met de oorlogen in het oosten van Congo. “Het epicentrum van die crisis ligt momenteel nabij Goma, waar de rebellen van M23 strijden tegen het Congolese leger. Vele mensen sterven, hele gemeenschappen slaan in paniek op de vlucht. De ontheemden trekken naar Goma of naar Zuid-Kivu. Sommigen zoeken hun toevlucht in het noorden van Noord-Kivu. In de naburige provincie Ituri zijn er ook de nodige vluchtbewegingen. Het gaat dus om een heel groot gebied met aanzienlijke humanitaire noden.”

Het Caritasnetwerk kon al sommige noden lenigen die samenhangen met de crisis in het oosten van Congo. Maar het geweld is zo erg dat het aantal ontheemden nog stijgt. “We willen nu een oproep lanceren in de hoop om 700.000 tot 1 miljoen dollar bijeen te brengen. De mensen hebben eten nodig en we moeten de ondervoeding bij jonge kinderen bestrijden. Er is ook nood aan onderkomens en de heropbouw van infrastructuur. Ontheemde kinderen moeten naar school kunnen gaan.”

> Lees ook:Gewapende conflicten en extreme weersomstandigheden: noodhulp en risicobeperking

Velen vluchten ook naar de naburige provincie Zuid-Kivu. In februari 2024 voerden Caritas International België en haar lokale partner Caritas Développement Bukavu een humanitaire actie uit in de streek van Kalehe Hierbij werd cash voor veelzijdig gebruik verdeeld onder ontheemden die afkomstig waren uit Noord-Kivu. Er was ook aandacht voor de gastgemeenschappen die voor de zware opdracht staan om de berooide en geterroriseerde ontheemden op te vangen.

“Wij zijn een humanitaire organisatie en zullen blijven inspelen op de dringende noden van deze gemeenschappen”, aldus Makimba. “Maar we willen vooral dat Congolese politici en de internationale gemeenschap de situatie in het oosten van Congo ter harte nemen en eindelijk de vrede terugbrengen. De bevolking is gewond, gestresseerd en getraumatiseerd. Iedereen wil gewoon vrede.”