Nieuwe Belgische humanitaire strategie: realiteit op het terrein verklaart mee gemaakte keuzes

Aanhoudende gewapende conflicten, volksverplaatsingen, schendingen van het internationaal recht, klimaatcrisissen en voedselonzekerheid: de wereldwijde humanitaire noden waren nog nooit zo groot. Tegen deze achtergrond kiest België voor een humanitaire strategie op lange termijn, die wordt uitgedragen door de Directie-generaal Ontwikkelingssamenwerking en Humanitaire Hulp (DGD).

De strategie wil onder meer:

• de bescherming van de burgerbevolking  versterken;
• mensen die door crisissen worden getroffen beter betrekken bij humanitaire acties en projecten;
• lokale organisaties, die in crisissituaties in de frontlijn staan, sterker ondersteunen;
• de samenhang tussen humanitaire noodhulp en veerkracht  verbeteren.

Cruciale prioriteiten, in een wereld waarin crisissen steeds structureler worden en in een context van afnemende internationale solidariteit en minder steun voor een multilaterale aanpak.

Deze nieuwe strategie is het resultaat van een uitgebreid consultatieproces waarbij humanitaire spelers, internationale partners en organisaties uit het middenveld betrokken werden.
Caritas International leverde een actieve bijdrage aan de gesprekken, op basis van een sterke overtuiging: humanitaire actie is rechtvaardiger, doeltreffender en duurzamer wanneer ze écht samen met lokale spelers en getroffen gemeenschappen wordt uitgewerkt.

Deze aanpak, vaak omschreven als lokalisatie, is niet zomaar een mode. Voor Caritas maakt dit deel uit van het DNA van het wereldwijde Caritasnetwerk: actie ondernemen mét mensen, nooit in hun plaats handelen.

Lokale organisaties zijn aanwezig vóór de crisis, tijdens de noodfase en lang nadat de aandacht is weggeëbd. Zij kennen de gemeenschappen, de lokale dynamieken en de reële noden. Precies die realiteit wil de Belgische humanitaire strategie beter erkennen en versterken.

Toch blijven lokale organisaties, ondanks hun sleutelrol, nog te vaak ondergefinancierd, dragen zij het grootste deel van de risico’s en worden zij te weinig betrokken bij strategische beslissingen.

De nieuwe Belgische humanitaire strategie erkent de nood aan:

• een meer flexibele financiering;
• meer evenwichtige partnerschappen;
• een echte verdeling van verantwoordelijkheden en beslissingsmacht.

Voor lokale organisaties is die erkenning essentieel. Tegelijk stelt de strategie duidelijke voorwaarden: een aangepaste financiering van structurele kosten, capaciteiten versterken in een geest van respect en lokale kennis daadwerkelijk betrekken, al vanaf het bedenken en ontwerpen van projecten. Zonder die concrete vertaling dreigt lokalisatie een principe te blijven zonder echte impact op de praktijk.

Het spanningsveld tussen de politieke ambities en de realiteit op het terrein kwam duidelijk aan bod op het evenement van 28 januari.  Victor Beaume, beleidsmedewerker, kwam daar aan het woord, samen met Constantin Safanitiè Séré van OCADES Caritas Burkina. Zij vertegenwoordigden zo het Caritasnetwerk op de bijeenkomst.

Samen grepen OCADES en Caritas International dit moment aan om deze boodschap mee te geven: humanitair beleid kan alleen relevant en rechtvaardig zijn wanneer het nauw aansluit bij wat lokale gemeenschappen meemaken en de realiteit van de organisaties op het terrein.