Westen van de DR Congo: minder geweld, maar vrede blijft broos

In juni 2022 brak in Kwamouth, in de provincie Maï-Ndombe, een conflict uit dat bekendstaat als de Mobondocrisis. Het geweld verspreidde zich naar Maluku, vlak bij Kinshasa, en naar delen van de provincies Kwango en Kwilu.

Sinds oktober 2026 is het in sommige gebieden rustiger geworden. Dat komt onder meer door veiligheidsmaatregelen, gesprekken tussen gemeenschappen en inspanningen om gewapende strijders hun wapens te laten neerleggen.

Toch is het nog lang niet overal veilig. Gewapende groepen blijven actief en mensen worden nog altijd bedreigd, afgeperst of ontvoerd. In augustus werden in Kwamouth en Maluku 27 veiligheidsincidenten gemeld. Daarbij kwamen zes mensen om. In september volgden nog eens 24 incidenten.

Voor veel families is terugkeren naar huis niet vanzelfsprekend. Sommige woningen en gronden zijn nog altijd bezet. Op bepaalde plaatsen is de macht in handen van mensen die niet tot het erkende lokale bestuur behoren.

Minder gevechten betekenen dus niet dat het leven weer zijn gewone gang gaat.

Sinds het begin van het conflict moesten naar schatting 528.000 mensen hun huis verlaten. Tussen oktober 2025 en februari 2026 keerden ongeveer 96.000 mensen terug.

Veel scholen en gezondheidscentra zijn verwoest of geplunderd. Leerkrachten en zorgverleners zijn gevlucht. Langs een traject van 125 kilometer op de nationale weg RN17, tussen Mongata en Masia-Mbio, werken nog maar drie gezondheidsvoorzieningen. En zelfs die kunnen maar beperkte zorg bieden.

In bepaalde schoolzones in Kwamouth en Maluku wachten drie op de vier scholen nog altijd op personeel.

Ook de voedselonzekerheid en ondervoeding blijven zorgwekkend, vooral in Kwango en Kwamouth. Veel families kunnen hun grond nog niet opnieuw bewerken. Zonder toegang tot hun velden is het moeilijk om voedsel te verbouwen of een inkomen te verdienen.

In juli 2026 kwamen traditionele gezagsdragers, overheden en andere betrokkenen samen om te bespreken hoe Kwamouth opnieuw een veilige plek kan worden. Hun overleg leidde tot de Verklaring van Kwamouth, die door 55 betrokkenen werd ondertekend.

Het zijn voorzichtige stappen. De situatie kan opnieuw verslechteren. Maar deze initiatieven tonen hoe belangrijk het is dat de mensen die het conflict zelf hebben meegemaakt, ook mee bouwen aan de vrede.

Toen Caritas International en Justice & Paix bijna een jaar geleden de campagne ‘Een zware stilte’ lanceerden, vroegen ze aandacht voor een crisis waarover nauwelijks werd gesproken. Die aandacht blijft nodig. Want minder geweld betekent niet dat de problemen voorbij zijn.

Families hebben nog altijd voedsel, onderdak en gezondheidszorg nodig. Scholen moeten opnieuw open kunnen. Mensen moeten hun grond kunnen bewerken en een inkomen verdienen. Jongeren die gewapende groepen hebben verlaten, hebben begeleiding nodig om opnieuw hun plaats te vinden in de samenleving.

Tegelijk moeten ook de oorzaken van het conflict worden aangepakt. Zolang onenigheid over grond, machtsverhoudingen en het gebrek aan openbare diensten blijven bestaan, kan het geweld opnieuw oplaaien.

Daarom roepen Caritas International en haar partners de Congolese autoriteiten, internationale donoren en organisaties die aan vrede werken op om de huidige relatieve rust niet verloren te laten gaan. Humanitaire hulp blijft nodig, maar moet samengaan met de heropbouw van scholen, gezondheidszorg en bestaansmiddelen, en met inspanningen om het vertrouwen tussen gemeenschappen te herstellen.

De mensen in Kwamouth en de omliggende gebieden zetten zelf al stappen naar vrede. Nu hebben ze blijvende steun nodig om daarop voort te bouwen.