Vitale psychosociale steun in Oekraïne voor velen met trauma’s

De oorlog heeft verregaande gevolgen die niet altijd zichtbaar zijn.

• In het oosten van Oekraïne, meer bepaald in Charkiv, leiden de constante luchtaanvallen tot chronische stress.
• Steden als Pokrovsk werden ontruimd, met nieuwe golven van ontheemden als gevolg.
• Het aantal gesneuvelde militairen loopt op zodat er almaar meer verwoeste families zijn die psychologische ondersteuning missen.

In Transkarpatië vormde het wegvallen van heel wat internationale financiering in 2024 een bedreiging voor het voortbestaan van nogal wat opvangcentra. Dankzij een project van Caritas konden centra in Moekatsjevo en Oezjhorod voortwerken en ontheemden blijven opvangen in een positief kader.

Dit project is ontstaan uit een bescheiden initiatief waarmee in Slovakije werd gestart om Oekraïense vluchtelingen op te vangen na het uitbreken van de oorlog. Met steun van Caritas International werden daar opvangcentra opgericht. De meeste psychologen en sociaal assistenten waren zelf Oekraïense vluchtelingen.

Caritas International werkt nauw samen met Caritas Moekatsjevo, Caritas Oezjhorod en Caritas Charkiv, die activiteiten op het terrein ontwikkelen. Dit partnerschap staat garant voor de lokale verankering en zorgt ervoor dat er goed wordt ingespeeld op de realiteit van de lokale gemeenschappen.

De lokale Caritasteams organiseren heel wat activiteiten die afgestemd zijn op de noden van de mensen ter plaatse:

• Individuele consultaties met goed opgeleide psychologen
• Groepstherapie en collectieve workshops zodat mensen kunnen praten over hun ervaringen, banden smeden en hun isolement doorbreken
• Zomerkampen voor kinderen zodat ze, ondanks de context, ook kunnen spelen en een stukje ‘normaliteit’ meemaken
• Artistieke workshops (tekenen, toneel, muziek) met therapeutische inslag
• Specifieke ondersteuning voor families van gesneuvelde militairen, vaak vrouwen met kinderen

De plekken waar mensen zich kunnen uitdrukken, zijn voor kinderen en volwassenen een manier om wat rust te vinden en aan zichzelf te werken.

Het welzijn van de professionals, die begeleiding geven, is ook erg belangrijk in het project.

Er gebeurt van alles om te vermijden dat zij helemaal uitgeput raken:

• Regelmatige trainingen voor psychologen en maatschappelijk assistenten
• Maandelijkse bijeenkomsten in het teken van supervisie
• Workshops om burn-out te voorkomen
• Teams van diverse regionale Caritassen die praktijken met elkaar delen

Het project wil voor iedereen een gelijke toegang verzekeren, met inbegrip van mensen met een beperking.

Hoe? Door:

• Centra die toegankelijk zijn
• Informatie die aangepast wordt
• Sterkere beschermingsmaatregelen (safeguarding)Tijdens het hele ‘programma’ is er een stevige opvolging. In december 2025 zal een externe evaluatie plaatsvinden om de impact te meten, lessen te trekken uit alle ervaringen en goede praktijken nog sterker toe te passen.

Het project wordt gedragen door Caritas International en haar lokale partners en geniet ook steun van diverse Europese ngo’s. Dit sluit aan bij de wens om op een duurzame manier aan internationale samenwerking te doen en kennis en vaardigheden te verankeren en door te geven binnen plaatselijke gemeenschappen.

Het project startte als experiment voor vluchtelingen in Slovakije en is nu een belangrijk stuk van de psychosociale ondersteuning in Oekraïne. Het doel is duidelijk: de lokale structuren in staat stellen om deze essentiële diensten te blijven verzekeren zodat ieder mens, die getroffen wordt door de oorlog, de kans heeft om zijn of haar waardigheid terug te vinden.