Een vergeten crisis niet ver van Kinshasa

Caritas International België Een vergeten crisis niet ver van Kinshasa

Ghislain Mukoko, een inwoner van Kibirika (Maï-Ndombe), overleefde een aanval door meer dan 200 Mobondostrijders in 2022. © Colin Delfosse

Ghislain Mukoko, een inwoner van Kibirika (Maï-Ndombe), overleefde een aanval door meer dan 200 Mobondostrijders in 2022. © Colin Delfosse

07/11/2025

In het westen van de Democratische Republiek Congo is er een grote humanitaire crisis, maar die is bijna volledig omhuld door stilte. Duizenden doden, meer dan 280.000 ontheemden en een verwoeste rurale economie: sinds 2022 heeft het westen van het land af te rekenen met allerlei geweld en een stille uiteenrafeling van het sociale weefsel. Met de campagne “Een zware stilte” willen Caritas International en Justice & Paix Belgique de stilte rond deze crisis doorbreken.

Een crisis, gevoed door ernstige breuklijnen

Aanvankelijk was er in de streek van Kwamouth een conflict over gronden, gekoppeld aan een verhoging van traditionele heffingen. Maar dat conflict ontaardde in een regionale crisis. Het geweld begon in 2022 en kwam na verloop van dicht ook akelig dicht bij de hoofdstad Kinshasa. De gevolgen zijn te voelen in de provincies Maï-Ndombe, Kwango, Kwilu en Centraal-Kongo.

Caritas International België Een vergeten crisis niet ver van Kinshasa

Gevluchte Yaka hebben zich gevestigd aan de rand van het dorp Batshongo, op 160 km van Kinshasa, in een zone die door de Teke werd verlaten na feiten van geweld. © Colin Delfosse

Het zou een vergissing zijn om deze crisis af te doen als een lokale ruzie. Het onderzoek van CDJP-Kinshasa, IPIS en Caritas International toont aan dat het gaat om een veel complexer fenomeen. We praten over een crisis die te maken heeft met economische en politieke spanningen en verdeeldheid over gronden. Elementen die al tientallen jaren lang spelen.

De vruchtbare gronden op het Batekeplateau, waar het vroeger vreedzaam was, zijn nu het decor voor confrontaties tussen mensen die vechten voor hun economisch overleven. De uitbreiding van Kinshasa, speculatie met gronden en corruptie bij traditionele chefs maakten een reeds broos evenwicht nog fragieler. Plaatselijke elites stonden gronden af aan machtige politici zonder hun gemeenschappen te raadplegen. Dat voedde het onrechtvaardigheidsgevoel. De bevolking voelde zich bestolen.

Slecht bestuur en geen staatsgezag

De afwezigheid van het staatsgezag staat centraal in deze hele tragedie. Bij gebrek aan geloofwaardige bemiddeling of duidelijke regels over grondbezit liepen de plaatselijke spanningen uit de hand. Het veiligheidsapparaat werd geacht de bevolking te beschermen, maar in de praktijk bleken militairen soms geld af te persen en werden ze zelfs beschuldigd van afspraken met gewapende groepen. Dat vergrootte alleen maar het wantrouwen bij de bevolking.

Tussen 2022 en 2024 waren er vredesinitiatieven, maar die slaagden er niet in om het vertrouwen te herstellen. De lokale gemeenschappen voelen zich niet betrokken bij de onderhandelingen. Ondertussen breidt het geweld zich nog uit, vaak door de invloed van opportunistische groepen die de crisis misbruiken voor economische doeleinden.

Verwoestende humanitaire gevolgen

De cijfers zijn verontrustend: de Verenigde Naties spreken van nog altijd meer dan 280.000 ontheemde mensen. Honderden dorpen werden in brand gestoken. 80% van de akkergronden in de streek van Kwamouth is ontoegankelijk. De landbouweconomie, die zo belangrijk is voor het overleven van de bevolking, ligt stil. Basisproducten werden drie keer zo duur, waardoor duizenden families met voedselonzekerheid kampen.

De maatschappelijke gevolgen zijn ook verregaand:

  • 30% van de kinderen gaat niet naar school.
  • Een aantal gezondheidscentra werd verwoest of gesloten.
  • In de zwaarst getroffen zones zijn er uitbraken van mazelen, cholera en Mpox
Caritas International België Een vergeten crisis niet ver van Kinshasa

Het kamp voor ontheemden “Maman Océane", in de stad Kenge. © Colin Delfosse

Wij speelden onze akkers en oogsten kwijt. Drie seizoenen gingen voorbij zonder te kunnen werken. En zo heerst er honger.

Een ontheemde in Kenge

Plaatselijke solidariteit, oproep tot steun

De situatie is ernstig maar er is ook nog altijd solidariteit. In een aantal zones vangen inwoners ontheemde families op. Ze delen het weinige wat ze hebben en werken mee aan de gemeenschapsdialoog om de vrede te laten terugkeren.

Lisanga, een consortium gecoördineerd door Caritas International, bestaat uit acht lokale en internationale organisaties die zich samen inzetten om burgers te beschermen, humanitaire steun te verstrekken en de maatschappij herop te bouwen.

Caritas International België Een vergeten crisis niet ver van Kinshasa

Malumu Nkanga, een gezondheidswerker in het ziekenhuis van Mbankana. © Colin Delfosse

De noden zijn wel veel groter dan de beschikbare middelen. Plaatselijke vredesinitiatieven, op gang getrokken door geestelijken en mensen uit lokale gemeenschappen, kampen met een tekort aan financiële middelen. Er wordt ook weinig aandacht aan besteed.

Een zware stilte, of hoe je een vergeten crisis zichtbaar maakt

De campagne draait rond twee belangrijke hefbomen:

  • Een onderzoeksrapport “Een zware stilte: of hoe de opstand van de Mobondo het westen van de DR Congo ontwricht” over de oorzaken, de impact en mogelijke acties om de vrede te herstellen en de maatschappij te laten helen. Dit document, gemaakt door de ‘Commission Diocésaine Justice & Paix de Kinshasa’ (CDJP) en het onderzoeksinstituut IPIS, geeft een grondige schets van het conflict en van alles wat de bevolking meemaakt. Het rapport wil politici, humanitaire organisaties en internationale spelers aanzetten tot dringende actie.
  • Een fototentoonstelling met beelden van fotojournalist Colin Delfosse, die te zien is in Géopolis (Brussel), in het kader van de cyclus ‘Crises oubliées’ (Vergeten crisissen). Door de beelden krijgen de mensen uit het crisisgebied een gezicht en worden hun verhalen zichtbaar. In brand gestoken dorpen en ontwortelde families. Maar evenzeer tekenen van solidariteit en veerkracht. Deze expo is nog te zien tot 28 november 2025.

Met deze initiatieven willen we de stilte opheffen, gewetens aanspreken en voor een duurzame vrede pleiten. Dit is het bewijs dat we nog altijd kunnen handelen door de crisis in beeld te brengen, plaatselijke organisaties te steunen en het drama op de diplomatieke en humanitaire agenda te zetten.

Caritas International en Justice & Paix vragen om niet weg te kijken.
De stilte doorbreken is al een vorm van steun.
Delen is al een vorm van handelen. 



Met de steun van de Belgische Ontwikkelingssamenwerking – DGD

Verwant nieuws

Alle nieuwsberichten