Jongeren sensibiliseren rond geestelijke gezondheid

29/01/2026

Na vaak traumatische ervaringen en moeilijke asielprocedures kampen jonge vluchtelingen met intense stress. Ze vinden niet altijd een manier om erover te praten. De begeleidsters van Youth in Transit ontwikkelden workshops om jongeren bewust te maken van het belang van mentale gezondheid en open communicatie.

In Brussel ondersteunt het team van Youth in Transit jongeren van 16 tot 18 jaar die in België de vluchtelingenstatus hebben gekregen. Hoewel de erkenning als vluchteling een opluchting is, brengt die ook heel wat verantwoordelijkheden met zich mee. Om te voorkomen dat deze jongeren er helemaal alleen voor staan, biedt Caritas International begeleiding op weg naar zelfstandigheid en naar een eigen woonst.

Lees ook: Kwetsbare jongeren in Brussel: overgang naar autonomie

Traumatische ervaringen, zware verantwoordelijkheden

“Er is niet één bepaald profiel”, stelt Alice Guebs, sociaal begeleidster bij Youth in Transit, vast. “We praten over jongeren met allerlei nationaliteiten, erg verschillende parcours en uiteenlopende familiale dynamieken.” Menselijk contact primeert. De relatie met elke jongere is weer anders en hangt ook af van hun persoonlijkheid en van wat ze meemaakten. Het is dus belangrijk om de jongeren individueel te begeleiden, naast de sessies in groep. “Sommigen praten erg open over hun land en familie. Bij anderen is dat niet het geval. De communicatie kan enorm variëren.”

De adolescentie is sowieso geen gemakkelijke periode. In een onbekend land, zonder houvast, al helemaal niet. Wegvluchten uit je land en een asielprocedure doorlopen, zijn stressfactoren die geen enkele jongere zou moeten ervaren. “Deze jongeren moeten erg snel verantwoordelijkheid dragen en zelfstandig worden in het dagelijkse leven terwijl ze nog zo jong zijn”, beseft Alice.

Lees ook: Werelddag van de Kinderrechten: handelen om ze te doen naleven

Oefeningen die sensibiliseren rond stress

Met de workshops maakt het team van Youth in Transit jongeren bewust rond stress en geestelijke gezondheid. “In heel wat gemeenschappen is stress een taboe. Om hulp vragen ligt gevoelig”, zegt Noémie Hoffmann, die ook sociaal begeleidster is. In de workshops horen de jongeren dat stress een natuurlijke reactie is die ons in sommige situaties beschermt. “Groepsworkshops zijn nuttig, omdat de jongeren zo merken dat ze niet de enigen zijn met stress.”

In de workshops wordt ook gepraat over ‘de rugzak’, een beeld dat verwijst naar de last die iedereen met zich meedraagt. Wat hebben jongeren meegemaakt? Welke moeilijkheden kwamen ze tegen? “Op die manier kunnen we in gesprek gaan met jongeren en praten over wat er in hun rugzak zit. Hoe kunnen ze die rugzak wat lichter maken? Hoe kunnen ze sterker worden? Wie kan helpen om de rugzak te dragen wanneer hij te zwaar weegt?”. De begeleidster legt een reeks foto’s op tafel. Op de foto’s staan onder andere een bed, een telefoon, een bos, een sportzaal en een radio die muziek speelt. Elke jongere mag twee foto’s kiezen: één die een stressvolle situatie weergeeft en één die iets ontspannends toont.

M. wordt begeleid door Caritas International. Hij is bang voor de telefoon, omdat hij daar vaak berichtjes ontvangt, soms met slecht nieuws. M. toont zijn tweede foto: iemand die door het veld wandelt. De jongen wandelt en rent graag in de natuur.
“Deze oefening helpt jongeren nadenken over hoe ze met hun stress kunnen omgaan”, legt Noémie uit. “Zo kunnen we samen praten over gezonde manieren om met zo’n situatie om te gaan.”

Op weg naar zelfstandigheid

Het doel van Youth in Transit is om jongeren zelfstandiger te maken, zodat ze hun eigen mogelijkheden leren herkennen en zelfredzaam kunnen zijn. “Deze workshops helpen jongeren om een beter inzicht te krijgen in hun mentale belasting en grenzen”, zegt Noémie. “Zodat ze beter kunnen omgaan met stress en zelf merken wanneer hun ‘rugzak’ te zwaar wordt.”