Wereldvluchtelingendag: Pleidooi voor een gastvrij Europa

Caritas International België Wereldvluchtelingendag: Pleidooi voor een gastvrij Europa

© Dosje, RTV Slo - Nusrulah, een Iraanse migrant, getuigt in de docu ‘The Game: Fortress of Europe’ over het geweld aan de grens en zijn onmenselijke leefomstandigheden. Het is tijd dat Europa wakker wordt.

© Dosje, RTV Slo - Nusrulah, een Iraanse migrant, getuigt in de docu ‘The Game: Fortress of Europe’ over het geweld aan de grens en zijn onmenselijke leefomstandigheden. Het is tijd dat Europa wakker wordt.

18/06/2021

“Bescherm het recht op internationale bescherming. Respecteer de waardigheid van mensen die onderweg zijn. En maak de menselijke mobiliteit makkelijker in plaats van muren te bouwen.” Zo luidt de oproep van het wereldwijde Caritasnetwerk naar aanleiding van 20 jaar Wereldvluchtelingendag en de 70ste verjaardag van het Vluchtelingenverdrag van 1951.

Hoewel vandaag 82,4 miljoen mensen wereldwijd met geweld uit hun thuisland zijn verdreven[1], vreest Caritas dat het recht op internationale bescherming in Europa wordt bedreigd. En dat terwijl Europa zelf dat recht op internationale bescherming creëerde voor de miljoenen eigen vluchtelingen en ontheemden na de vernietigende Grote Oorlog.

Europese landen sluiten steeds vaker de toegang tot hun grondgebied, onder meer door illegale pushbacks en fysiek geweld tegen mensen die op zoek zijn naar bescherming en een beter leven in Europa.

Fort Europa

Dat gebeurt bijvoorbeeld op de “Balkanroute”. Al jaren zijn migranten en vluchtelingen er het slachtoffer van verschrikkelijke omstandigheden en schendingen van de mensenrechten. De documentaire “The Game: Fortress of Europe”[2], gemaakt door de Sloveense nationale omroep met de steun van Caritas Slovenië, gaat hierover.

De docu bevat schokkende en hartverscheurende verhalen van mensen, waaronder gezinnen en kinderen, die steeds opnieuw en gewelddadig worden teruggedrongen door de Kroatische politie en grenstroepen tussen Kroatië en Bosnië en Herzegovina. Kroatië is lid van de EU, Bosnië en Herzegovina vooralsnog niet, dus de Kroatische grens is de facto een buitengrens van de Europese Unie.

Geweld en vernedering zijn er vaakgebruikte methodes om te vermijden dat mensen de grenzen oversteken: het naakt strippen van migranten, hen achterlaten in het bos, mishandelingen en martelingen, aanvallen met honden, vernietiging en diefstal van persoonlijke spullen zoals mobiele telefoons en geld. Duizenden wanhopige migranten slapen in verlaten gebouwen, in het bos of in de straten van Bosnië en Herzegovina. Omdat er op veel plaatsen nog onontplofte munitie ligt, overblijfsels uit het conflict van de jaren negentig, riskeren ze hun leven.

Europese solidariteit

“Bosnië en Herzegovina doen hun best om migranten te verwelkomen. We weten immers hoe het is om een oorlog te ontvluchten”, zegt Tomo Knežević, directeur van Caritas Bosnië en Herzegovina. “Caritas brengt eten en kleding en biedt verschillende diensten en ondersteuning aan zodat vluchtelingen hun waardigheid kunnen behouden en aan hun basisbehoeften kunnen voldoen. Maar we missen nog veel. We missen vooral de solidariteit van onze Europese buren.

De Balkanroute is helaas geen alleenstaand geval. Elke dag sterven mensen – waaronder peuters en baby’s – terwijl ze Europa proberen te bereiken. Het lijkt wel of het niemand iets kan schelen. In 2021 zijn al meer dan 800 mensen verdronken in de Middellandse Zee[3]. Meer dan 10.000 mensen werden onderschept en teruggestuurd naar Libië, waar hen een verschrikkelijk lot wacht. De bewijzen daarvoor stapelen zich op[4], en toch blijven Europese landen samenwerken met Libië om te vermijden dat nog meer mensen hun grenzen oversteken.

>>LEES OOK: Migranten aan de Grieks-Turkse grens: symptoom van een Europees non‑beleid

De globalisering van de onverschilligheid

“Zoals paus Franciscus terecht benadrukt: de globalisering van de onverschilligheid moet ophouden. Europese landen moeten de rechten en waardigheid van mensen op de vlucht respecteren. We hebben concrete actie nodig, in plaats van louter intenties. Alleen zo kunnen we een einde maken aan pushbacks en geweld en kunnen we het Vluchtelingenverdrag en de waarden waarop de EU is gegrondvest, respecteren en handhaven”[3], aldus Maria Nyman, secretaris-generaal van Caritas Europa.

Amper 15 procent

Wereldwijde solidariteit met vluchtelingen en de landen die hen opvangen, is hard nodig. Landen in het Globale Noorden vangen slechts 15 procent van de vluchtelingen in de wereld op. Hoewel ze de capaciteit hebben om gastvrijer te zijn, proberen deze landen hun asieltaken naar derde landen door te schuiven. Het Hoog Commissariaat voor de Vluchtelingen, de vluchtelingenorganisatie van de Verenigde Naties, identificeerde 1,4 miljoen vluchtelingen als bijzonder kwetsbaar. Ze hebben nood aan hervestiging, maar dat gebeurde in 2020 voor slechts 22.800 van hen[1].

Het is tijd dat Europa wakker wordt. En meer en beter werk maakt van hervestiging en andere toegangswegen.

Verrijking

Caritas International vraagt samen met Caritas Europa een beleid dat de menselijke mobiliteit makkelijker maakt, op een veilige en georganiseerde manier. Want we weten dat migratie een positieve bijdrage kan leveren aan de Europese sociaal-economische ontwikkeling en demografische noden. Migratie kan onze Europese samenleving verrijken. Dat toont het verleden.

>>LEES OOK: Europa: migranten spelen een sleutelrol in ontwikkeling

Op deze Wereldvluchtelingendag dringt Caritas er bij de Europese beleidsmakers op aan stil te staan bij hun onverschilligheid. Want die maakt dat mensen die Europa proberen te bereiken in een dodelijk “spel” verstrikt geraken.

Wij vragen beleidsmakers om een meer mensgerichte aanpak, met aandacht voor de waarden en wettelijke verplichtingen van de EU: mensen die onderweg zijn beschermen, vooruithelpen, verwelkomen en integreren.

Voetnoot :

1

Het ‘Mid-Year Trends’-rapport van 2020 van de UNHCR.

2

Caritasorganisaties in heel Europa bevelen de documentaire “The Game: Fortress of Europe” aan. Die toont de verschrikkelijke omstandigheden en schendingen van de mensenrechten die vluchtelingen meemaken op de Balkanroute en in Bosnië en Herzegovina. Deze documentaire werd gefinancierd door het “Active citizens fund Slovenia” en is het resultaat van een partnerschap tussen Caritas Slovenië en de Sloveense nationale tv. In het verlengde van het Caritas MIND-project over migratie en ontwikkeling, gebruikt Caritas de documentaire om te pleiten voor een humaner en gastvrijer Europees migratiebeleid, inclusief uitgebreide, veilige en degelijke toegangswegen.

3

IOM’s Missing Migrants Project zoekt in de Middellandse Zee naar verdronken migranten van wie de naam is gekend. IOM Libya volgt mensen die terugkeren van Libië naar landen van herkomst of derde landen.

4

Talrijke onderzoeken en rapporten bewijzen het systematische gebruik van pushbacks en geweld tegen migranten aan de Europese grenzen. Volgens een analyse die op 5 mei 2021 in The Guardian is gepubliceerd op basis van rapporten van VN-agentschappen, in combinatie met een database met incidenten die door ngo’s zijn verzameld, werden de EU-lidstaten beschuldigd van het gebruik van illegale operaties om minstens 40.000 verzoekers om internationale bescherming terug te duwen aan de Europese grenzen tijdens de coronacrisis. Meer dan 2.000 mensen vonden daarbij de dood. Tussen januari en april 2021 verzamelden ngo’s in zes verschillende landen het bewijs van 2.162 gevallen van pushbacks, waaronder chain pushbacks over meerdere landen.

Verwant nieuws

Alle nieuwsberichten