Move-coalitie voert campagne tegen nog meer opsluitingen van migranten

België sluit elk jaar 6.000 tot 8.500 migranten op met de bedoeling hen weer terug te sturen naar hun land van herkomst. Ze worden achter slot en grendel gezet zonder gerechtelijke procedure, er komt geen rechter aan te pas. Bovendien weten ze ook niet hoe lang ze achter de tralies moeten blijven. Er is geen einddatum voor hun vasthouding.

De Move-coalitie, een samenwerking van Caritas International, Vluchtelingenwerk Vlaanderen, Ciré en JRS, verzet zich tegen het opsluiten van mensen om migratieredenen. “Mensen opsluiten omdat ze niet de juiste verblijfspapieren hebben, kan niet”, vindt de Move-coalitie. “Want het recht op vrijheid is een grondrecht.”

De coalitie start een nieuwe campagne omdat de Belgische overheid nog meer mensen zonder papieren wil opsluiten.  “België gaat 4 nieuwe detentiecentra bouwen”, zegt Marijn Sillis van de Move-coalitie. “En dat voor 100 miljoen euro.” In haar recent voorgestelde migratiewetboek pleit staatssecretaris voor Asiel en Migratie Nicole de Moor bovendien voor een detentietermijn van maar liefst achttien maanden. “Dat wil zeggen dat mensen die geen enkel misdrijf hebben begaan, anderhalf jaar opgesloten kunnen worden”, aldus Marijn Sillis.

En dan is er nog het ‘aanklampend terugkeerbeleid’ dat binnenkort opgenomen wordt in de wet. Mensen die geen verblijfsrecht krijgen, worden verplicht om samen te werken met een ‘terugkeercoach’. Bij de minste twijfel over de ‘medewerking’, kunnen mensen weer opgesloten worden in de administratieve detentiecentra. “Deze wet zal leiden tot meer en makkelijker opsluiten van mensen zonder papieren in de gesloten centra”, voorspelt Move.

Met dit alles wil de overheid zoveel mogelijk migranten terug kunnen sturen naar hun land van herkomst. Maar het werkt niet, zegt Move. “Het leidt níét tot een significante stijging van de terugkeercijfers. Als we de directe terugdrijvingen op onze luchthavens niet meerekenen, werden in 2022 30 tot 40 procent van de gedetineerde migranten opnieuw vrijgelaten uit de administratieve detentiecentra. Bijvoorbeeld omdat het land van herkomst de persoon in kwestie niet terugneemt, omdat hij of zij uiteindelijk toch wordt erkend als vluchteling, … In 2021 was dat percentage nóg hoger. Bovendien gebeurt zo’n 60 tot 70 procent van de gedwongen uitzettingen naar herkomstlanden van waaruit mensen zonder visum kunnen terugkeren.”

Niet alleen de medewerkers van Move stellen problemen vast. In 2023 kreeg het centrum 127bis bezoek van het Comité voor de Preventie van Foltering en Onmenselijke of Vernederende Behandeling of Bestraffing (CPT) van de Raad van Europa. Dat uitte zijn zorgen over: gebrekkige informatie bij de intake, beperkte toegang tot advocaten, verouderde isolatiecellen, moeizaam contact van de gedetineerden met de buitenwereld via telefoon en internet en een personeelstekort, vooral bij de medische afdeling.

Om al die redenen lanceert Move een online campagne om het brede publiek opnieuw attent te maken op het bestaan van de zes gesloten centra in ons land, en de onrechtvaardigheid van administratieve detentie. Aan de beleidsmakers doet ze drie aanbevelingen:

• Een algemeen verbod op het vasthouden van kwetsbare profielen en mensen die niet verwijderd kunnen worden, zoals mensen met een ernstige ziekte of zwangere vrouwen.
• Detineer alleen als allerlaatste redmiddel, als alle andere opties zijn uitgeput. En dat voor een beperkte periode, met effectieve en automatische gerechtelijke controle. In plaats van een ‘administratieve’ detentie waarbij een ambtenaar van DVZ beslist.
• Vergroot de transparantie en de controlemechanismen tijdens het hele terugkeerproces.