Bijna 100.000 mensen uit Oekraïne zijn al naar België gekomen en hebben hier tijdelijke bescherming gekregen. Maar de onzekerheid neemt toe, zowel voor diegenen die nu pas toekomen als voor de personen die hier al veel langer zijn, waarschuwen Caritas International, Orbit, Ukrainian Voices en Vluchtelingenwerk Vlaanderen.

In 2022 kreeg minder dan 3% van wie hier aankwam géén bescherming. In de voorbije maand was dat al opgelopen tot 1 op 3, terwijl de situatie in Oekraïne niet bepaald verbetert. Deze mensen komen in een grijze zone terecht. Maar ook wie tijdelijke bescherming krijgt, kan amper rekenen op opvang. Wie niet kan rekenen op hulp van familie of vrienden, belandt al snel op straat.

“Terwijl dagelijks nog steeds meer dan 70 personen tijdelijke bescherming krijgen, wordt de opvang voor mensen uit Oekraïne overal afgebouwd”, stelt Julien Aernoudt, inhoudelijk coördinator bij Orbit. “In Antwerpen zullen de laatste 100 mensen de tijdelijke opvang bijvoorbeeld tegen februari moeten verlaten. Dat zet extra druk op de daklozenopvang en duwt mensen richting huisjesmelkers.”

Ook wie al langer in ons land is, wacht een onzekere toekomst. Op Europees niveau is het statuut van tijdelijke bescherming verlengd tot 4 maart 2027. Wat er daarna zal gebeuren, is niet zeker of duidelijk.

“Wij zijn bang dat steeds meer vluchtelingen uit Oekraïne, die recht op bescherming hebben, ze niet krijgen”, zeggen Caritas International, Orbit, Ukrainian Voices en Vluchtelingenwerk Vlaanderen in een gemeenschappelijke nota over de pijnpunten en tekortkomingen. “Het is belangrijk dat de diverse autoriteiten vooruit kijken en zich ook sterk focussen op de huidige dringende noden.”

Oplossingen zijn mogelijk

De organisaties, die op het terrein actief zijn en hulp verlenen aan wie hier aankomt uit Oekraïne, zien ook mogelijkheden om pijnpunten weg te werken. Ze pleiten bijvoorbeeld voor een vlotte registratieprocedure voor wie bescherming vraagt in

België, genoeg noodopvang en een snelle doorstroom naar meer duurzame huisvesting.

Volgens de organisaties is het daarbij belangrijk dat de verantwoordelijkheid van alle overheden precies is omschreven en dat elk overheidsniveau zijn verantwoordelijkheid ook opneemt. Op lokaal niveau is het zaak om de OCMW’s, die al een zware last dragen, voort te versterken. De toegang ot de arbeidsmarkt kan gemakkelijker worden gemaakt. Op de arbeidsmarkt zijn er spijtig genoeg ook werkgevers die misbruik maken van de zwakke positie van vluchtelingen. Zulke misbruiken moeten nog harder worden bestreden door de sociale inspectie te versterken.

Naar een zekere toekomst in België

Ook voor wie al langer in België verblijft, rijst de vraag wat er zal volgen na het aflopen van het statuut van tijdelijke bescherming in 2027. Vandaag is er geen plan en een jaar is snel voorbij: de chaos dreigt wanneer een groot deel van de ontheemden uit Oekraïne dan een asielaanvraag indient. De gemiddelde termijn van de asielprocedure loopt nu al op tot meer dan 500 dagen per dossier. De organisaties pleiten ervoor om de mensen zelf een stem te geven bij deze belangrijke levenskeuze en om snel duidelijkheid te creëren over de mogelijkheden die ze hebben.

Nog vragen over dit persbericht?

Neem dan contact op met persmedewerker Denis Bouwen via d.bouwen@caritasint.be of 0470 90 12 53.